Bir haber sitesinin yayın yönetmenine lisans durumunu sorduğumuzda aldığımız cevap neredeyse hep aynı: 'Biz televizyon değiliz ki, sadece içerik üretiyoruz.' Aynı cümleyi video bülten hazırlayan platformlardan da, podcast stüdyolarından da duyuyoruz. Saha deneyimimiz şunu gösteriyor: bu savunmanın hukuki karşılığı giderek zayıflıyor, çünkü mevzuat yayını ekrandan veya frekanstan değil, faaliyetin kendisinden tanımlıyor.
İnternetten yayın da düzenlenmiş bir alan
6112 sayılı Kanun; radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın hizmetlerini RTÜK'ün görev alanına yerleştiriyor. 2019 tarihli yönetmelikle bu çerçeve internet ortamına taşındı: internet üzerinden yayın yapan hizmet sağlayıcılar için lisans ve yetkilendirme rejimi getirildi. Düzenli video yayını veya isteğe bağlı içerik sunan bir site, kendini nasıl adlandırırsa adlandırsın, düzenleyicinin gözünde bir yayın hizmeti sunuyor olabilir. Statüsünü hiç sorgulamamış yayıncı, bu tabloda en kırılgan pozisyonda duran aktördür.
İçerik sağlayıcı mı, yer sağlayıcı mı: etiket değil, sorumluluk haritası
5651 sayılı Kanun internetteki rolleri ayırıyor: kendi ürettiği içeriği sunan içerik sağlayıcı ile başkalarının içeriğine altyapı sağlayan yer sağlayıcı aynı hukuki konumda değil. Bu ayrım teorik bir sınıflandırma değil, pratik bir sorumluluk haritası. Kullanıcı yorumlarına, okur videolarına veya üçüncü taraf seslere alan açan bir medya sitesi, kendi haberleri bakımından içerik sağlayıcı, o alanlar bakımından yer sağlayıcı konumuna geçebilir; yer sağlayıcılığın da trafik bilgisi saklama gibi kendine özgü yükümlülükleri vardır.
Pratik test: Sitenizde yalnızca kendi ekibinizin ürettiği içerik mi yayında, yoksa kullanıcıların yükleyebildiği yorum, video veya ses alanları da mı var? İkinci soruya 'evet' diyorsanız tek şapkanız yok demektir; her şapka kendi yükümlülük listesiyle birlikte gelir.
Ticari iletişim ve yatay uyum katmanı
Yayın tarafı gibi gelir tarafı da düzenlenmiş durumda. 6112 kapsamındaki ticari iletişim kuralları uyarınca ürün yerleştirme ve program desteklemesi izleyiciye açıkça bildirilmek zorunda; markalı içeriği editoryal içerik görünümüyle sunmak bu kuralla doğrudan çelişir. Üstelik medya siteleri, her web sitesinin tabi olduğu yatay uyum katmanından da muaf değil:
- KVKK aydınlatma metni ve çerez kuralları — analitik ve reklam teknolojilerinin yoğun kullanıldığı medya sitelerinde bu başlık daha da kritik hale geliyor,
- ticari elektronik ileti onayı — bülten ve kampanya gönderimleri okurun izni olmadan yapılamıyor,
- künye ve unvan bilgileri — sitede eksiksiz ve kolay erişilebilir olmalı.
'İçerik üreticisi' kimliği; yayıncılık, aracılık ve veri işleme yükümlülüklerinin hiçbirini ortadan kaldırmıyor, yalnızca bunların hangi kombinasyonda taşındığını belirliyor. Bu yüzden ilk adım, sitenizin bugün hangi şapkaları taşıdığını ve hangi metinlerin eksik olduğunu net biçimde görmek. Legalitify, medya sitenizi bu yatay uyum katmanı üzerinden otomatik tarar; aydınlatma metninden künyeye kadar bulguları raporlar ve eksik metinleri tek tıkla şablondan üretir.