Geçen kasım bir e-ticaret sitesinin kampanya denetiminde, aynı kulaklığın fiyat geçmişini ekran görüntüleriyle yan yana koyduk: ekim ortasında 899 lira, kasımın ilk haftası 1.499 lira, Black Friday sabahı ise üstü çizili 1.499 liranın yanında 'sadece 999 lira'. Tüketicinin gördüğü yüzde 33 indirim, on günlük geçmişe bakınca gizli bir zamdı. Üstü çizili fiyatın nereden geldiği sorusu, tam da bu yüzden artık bir tasarım değil hukuk sorusudur.
Üstü çizili fiyatın tek meşru kaynağı: son 10 günün en düşük fiyatı
Fiyat Etiketi Yönetmeliği bu belirsizliği bitirdi: indirimli satışta, indirimden önceki fiyat olarak indirimin uygulandığı tarihten önceki on gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır. (Kural 2022'de otuz gün olarak başladı; 11 Ekim 2025 tarihli Yönetmelik değişikliğiyle bu süre on güne indirildi.) Kampanyadan iki hafta önce fiyatı yükseltip indirim göstermek böylece matematiksel olarak imkânsızlaşır; çünkü referans, sizin seçtiğiniz liste fiyatı değil, fiilen uyguladığınız en düşük fiyattır. Tek istisna sebze ve meyve gibi çabuk bozulan mallardır; bunlarda indirimden hemen önceki fiyat esas alınır.
Ticaret Bakanlığı fiyat bilgisi içeren reklamlara ilişkin bir kılavuz yayımladı; Reklam Kurulu da 2022'de indirimli satışlara ilişkin ilke kararları aldı. Kural yalnızca raf etiketinde değil, reklamın kendisinde de aranıyor.
Sepette indirim, sayaç ve 'son gün': kurgulanmış aciliyetin bedeli
Üstü çizili fiyat tek risk değil. Gerçeği yansıtmayan üç kurgu, aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulama kapısını aynı anda aralar:
- Sepette yüzde X indirim vaadinin koşullarıyla birlikte ilk bakışta görünür olmaması
- Süre dolunca sıfırlanıp yeniden başlayan geri sayım sayaçları
- Haftalardır yayında duran 'son gün' ve 'stoklarla sınırlı' mesajları
Bu kurgular tüketiciyi düşünmeden karar vermeye ittiği için, indirim oranı doğru hesaplanmış olsa bile tek başına sorun doğurabilir. Sayacı kuran pazarlama ekibi çoğu zaman bunun bir hukuk sorusu olduğunu bilmez; risk fark edilmeden birikir.
İspat yükü sizde: belgelenemeyen fiyat geçmişi, savunulamayan kampanya demektir
İndirim öncesi fiyat geçmişini belgeleyebilmek satıcının yükümlülüğüdür. Denetim kapıya geldiğinde 'sistemde bir yerde vardır' cevabı işe yaramaz; tarih damgalı fiyat kayıtları, kampanya başlangıç ve bitiş tarihleri, sayaç kurgularının gerekçeleri dosyada hazır beklemelidir.
Öz-denetim testi: Kampanya görselindeki üstü çizili fiyatı alın, son on günün fiyat verisini açın. Bu ürüne o dönemde daha düşük bir fiyat uyguladıysanız üstü çizili rakam yanlıştır; referans en düşük fiyat olmalıdır. Sonra sayaca bakın: süre dolduğunda kampanya gerçekten bitiyor mu? İki sorudan birine 'hayır' diyorsanız yayını durdurun.
Bu testi Black Friday öncesinde yüzlerce ürün için elle yapmak neredeyse imkânsızdır; fiyat geçmişini kampanya kurgusunun girdisi haline getiren ekipler kasımı sakin geçirir. Legalitify'nin web analizi, sitenizdeki indirim gösterimlerini ve kampanya sayfalarını hukuki uyum yönünden otomatik tarayıp riskli kalıpları yayına çıkmadan önünüze getirir.