Bir kamu hizmeti sitesini tararken en sık gördüğümüz tablo şu: onlarca sayfa, düzinelerce görsel ve neredeyse hiç alternatif metin. Aynı tarama çoğu zaman etiketsiz form alanları ve yalnızca fareyle açılan menüler de ortaya çıkarıyor. Ekran okuyucu kullanan bir ziyaretçi için o görseller sessiz birer boşluğa dönüşüyor. İyi haber, bu tür bulguların çoğu haftalarca sürmüyor; bir tasarımcı ve bir içerik editörü aynı gün içinde çoğunu kapatabiliyor.
Bir günde kapanan beş bulgu
Sahada karşımıza en çok çıkan ve en hızlı düzelttiğimiz beş sorun genellikle şunlar:
- Görsellerde alternatif metin eksikliği: Anlam taşıyan her görsele kısa, açıklayıcı bir alt metin eklemek çoğu zaman dakikalar sürer.
- Yetersiz renk kontrastı: Açık gri üzerine beyaz yazı gibi tercihler, metin ve arka plan renklerini birkaç ton ayarlayarak okunur hale gelir.
- Klavye ile gezilememe ve bozuk odak sırası: Fareyi bırakıp yalnızca sekme tuşuyla dolaşan bir kullanıcı, mantıklı bir sırayla ilerleyebilmeli.
- Form alanlarında etiket eksikliği: Her giriş kutusunu görünür bir etiketle eşleştirmek, hem ekran okuyucuya hem de gözle takip edene yol gösterir.
- Görünür odak göstergesinin olmaması: Klavyeyle gezerken hangi ögede olduğunuzu belli eden çerçeve, çoğu zaman birkaç satır stil ile geri gelir.
Basit bir test: Farenizi kenara bırakın ve siteyi yalnızca sekme tuşuyla dolaşmayı deneyin. Nerede olduğunuzu göremiyorsanız ya da bir menüye takılıp kalıyorsanız, iki bulguyu birden yakaladınız demektir.
Neden sadece iyi niyet değil
Bu düzeltmeler erişilebilirliğin ötesinde bir anlam taşıyor. 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un erişilebilirlik ilkesi, kamuya hizmet sunan sitelerden beklentiyi giderek yükseltiyor. Bu, katı bir teknik dayatma olmaktan çok, herkesin aynı hizmete ulaşabilmesi yönünde büyüyen bir beklenti. Bir kullanıcı formu dolduramadığında bunu size bildirmez; yalnızca hizmeti almadan gider. Erişilebilir bir site ise aynı içeriği daha geniş bir kitleye ve yaşlanan bir nüfusa aynı anda açar. İtibar tarafında da etkisi somut: erişemeyen bir ziyaretçi çoğu zaman sessizce ayrılır ve geri dönmez.
Nereden başlamalı
Öncelik, en görünür ve en çok kullanıcıyı etkileyen sayfalardan geçmek: ana sayfa, iletişim formu ve hizmet başvuru ekranları. Bu üç noktayı bir günde toparlamak, sitenin genel erişilebilirlik izlenimini gözle görülür biçimde değiştirir. WCAG'in A ve AA düzeyleri, bu ilk turda hedeflenecek makul bir çıta sunuyor. Legalitify tam da bu noktada devreye girer: siteyi tarar, bu beş bulguyu tek tek işaretler ve çoğunu tek tıkla düzeltilebilir hale getirir.